बिहिबार बिहानै जब कान्तिपुर दैनिक पत्रिकामा नेपाली कांग्रेस भाग दुईका सभापति गगनकुमार थापाले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिएको समाचार प्रकाशित भयो, त्यसपछि देशभरीकै अनलाइन मिडियामा खोज ‘रे’ पत्रकारिताको बाढी नै आयो।
फागुन २१ गते सम्पन्न प्रतिनिधि सभा सदस्यको निर्वाचनमा ऐतिहासिक सर्मनाक हार व्यहोर्न बाध्य बनेको ‘टिम गगन’को नेतृत्वकर्ता थापाले पराजयको नैतिक दायित्व लिँदै पदबाट राजीनामा दिएको विषयले दिनभर नै सामाजिक सञ्जालका भित्ताहरु पनि रङ्गीचङ्गी बने।
औपचारिक रुपमा पुष्टि हुन बाँकी समाचार र हल्लाबारे क्रिया, प्रतिक्रियाका रुपमा आइरहेका अभिव्यक्तिहरुमध्ये अधिकांशले थापाको नैतिकताको आरती गरिरहेका छन् भने केही उनका विरोधीहरुले कटाक्षपूर्ण प्रतिक्रिया पनि दिइरहेका छन्।
तर, वास्तविकतालाई केलाएर भन्ने नै हो भने, भदौ २५ गतेदेखि फागुन १८ गतेको निर्वाचन मौन अवधि सुरु हुनुअघिसम्म दैनिक रुपमा कुनै न कुनै विषयलाई लिएर निरन्तर निश्चित अनलाइन मिडिया अथवा सामाजिक सञ्जालमार्फत आफ्ना धारणा सार्वजनक गर्दै आएका थापा स्वयंले भने राजीनामा पत्र सार्वजनिक गर्दै औपचारिक रुपमा अहिलेसम्म न कुनै सन्देश प्रवाह गरेका छन्। न त उनको सचिवालय अथवा राजीनामा पत्र बुझाइएका अथवा बुझेको भनिएका विश्वप्रकाश शर्मा र उनको सचिवालयले नै औपचारिक पुष्टि नै गरेको छ।
छ त केबल स्रोतको हवला दिँदै राजीनामा दिएको र शुक्रबारदेखि सुरु हुन लागेको कांग्रेस भाग दुइको केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकमा अस्विकृत गर्ने चर्चाले व्यापकता पाइरहेको छ।
कांग्रेस भाग दुईका प्रवक्ता देवराज चालिसेले थापाको राजीनामा पार्टीमा नआएको भनि मिडियमा प्रतिक्रिया दिएका छन्। जसले थापाको राजीनामा कतै केबल राजनीतिक फण्डा मात्रै हो कि भन्ने आशंकालाई बढाउँछ।
हुनत, थापाको राजीनामाको सन्दर्भ देशभरीको परिणामसँगै सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ को परिणाम सार्वजनिक भएलगत्तै नेपाली मिडिया र सामाजिक सञ्जालमार्फत ‘ट्रयाल’का रुपमा सतहमा न आएको होइन।
जसकाबारेमा कतिपय विरोधीहरुले औपचारिक रुपमा माग पनि गरे होलान् भने अधिकांश समर्थक मिडियाकर्मी र निकटस्थ नेता, कार्यकर्तादेखि घोषित, अघोषित साइबर सेनाले थापाको प्रतिरक्षामा निरन्तर प्रयास जारी राख्दै मानव सभ्यताकै सम्भवत पहिलो र महान नैतिकवान नेताको रुपमा चित्रण गर्ने कोशिश पनि गरिनै रहेकाछन्।
तर, यो परिस्थितिको सहि र तथ्यपरक विश्लेषण कसैले गर्ने चेष्टा गरिरहेका छैनन्। यसको अर्थ वर्तमान परिस्थितिको आंकलन गगनले गर्न नसकेका अथवा नगरेका पक्कै छैनन् होला सायद।
नेपाली राजनीतिमा विगत २० वर्षयता यदि कुनै युवा नेताको नियोजित र निरन्तर चर्चा चल्दैआइरहेको छ भने त्यो हो, चर्चित र लोकप्रिय नेता गगनकुमार थापा!
चाहे, विद्यार्थी राजनीतिक जीवनकालमा होस् कि ३२ वर्षकै कलिलो उमेरमा तत्कालीन पार्टी महामन्त्री विमलेन्द्र निधिको अग्रसरतामा शेरबहादुर देउवाको साथ र समर्थनमा ०६४ सालको पहिलो संविधान सभा सदस्य निर्वाचनपूर्व समानुपातिक सूचिमा नाम अटाउनेदेखि निर्वाचन परिणाम अनुसार पार्टीको तर्फबाट सांसद बनाउन तत्कालीन नेता रामचन्द्र पौडेलले लिएको चट्टानी अडान।
अथवा ०६४ सालको निर्वाचनमा काठमाडौं–४ बाट निर्वाचित एकल महिला सदस्य सुप्रभा घिमिरेलाई बलिन्धारा आँशु पिलाएर ०७० सालमा उनकै टिकट खोस्दै पार्टीबाटै विदा गर्ने सवालमा।
थापा कहिल्यै ओझेलमा परेकै थिएनन् र अहिलेसम्म पनि ओझेल पर्छ भन्ने अनुभूति गर्ने अवसर नै पाएनन्।
पाए त केबल मिडियाकर्मीको अभूतपूर्व वाहवाही र हा, हुँ समर्थकहरुको ताली। जुन पछिल्लो समयमा अझ चर्को र स्पष्ट रुपमा बजिनैरहेको थियो।
यसरी चौतर्फी प्रशंसाको भेलबाढीमा रमाउँदै आएका थापाले भदौ २१ गतेअघिका दिनसम्म सबै हिसाबले ठिक र अब्बल ठान्दै सभापति शेरबहादुर देउवाको सारथीका रुपमा उनकै किचनभित्र प्रवेश गर्दै डाडुपन्यू चलाउन तत्पर मात्रै थिएनन् कतिपय अवस्थामा चलाएकै हुन्।
तर, जब भदौ २३ गतेको नवयुवाहरुको शान्तिपूर्ण प्रदर्शनमा अनपेक्षित हिंसा भड्कीयो र त्यसैलाई ढाल बनाएर भदौ २४ गते देशव्यापी विध्वंशात्मक सडक आतंक मच्चियो त्यसलगत्तै थापाले रंग बदल्दै भिडको सांघातिक आक्रमणबाट मरणासन्न अवस्थामा अज्ञात स्थलमा उपचाररत देउवालाई कुनै हिन्दी फिल्मको भयानक खलपात्र ‘भिलेन’ देख्न पुगे। देउवा र उनको परिवारप्रति स्वास्थ्य लाभ र सहानुभूतिका दुई शब्द खर्चिन तत्पर भएनन्।
बरु उल्टै उक्त घटनाको सम्पूर्ण दोष देउवा र उनको परिवारसँगै तत्कालीन सरकारको टाउकोमा थुपार्दै अर्का महामन्त्री शर्माको साथ र समर्थनमा पार्टीभित्र विद्रोहका लागि तत्पर देखिए। आन्दोलनकारी भन्दा एक कदमअघि बढेर शर्मासँगै हस्ताक्षरसहित भदौ २५ गते नै मुलुक अब नयाँ राजनीतिक संरचना निर्माणसँगै ताजा जनादेशका लागि अग्रसर हुनु पर्ने मार्गचित्र सार्वजनिक गर्न भ्याए।
जुन विषयले दुई दिनपछि मात्रै भदौ २७ गते ‘हामी नेपाल’का संयोजक सुदन गुरुङको प्रस्तावमा राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलबाट संविधानलाई लत्याउँदै बनेको चुनावी सरकारका प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले प्रतिनिधि सभाको विघटन र फागुन २१ गते निर्वाचनको मिति घोषणा गर्दै औपचारिकतामा परिणत गर्न पुगेको हो।
त्यसपछिका दिनमा निरन्तर सभापति देउवाप्रति घृणा र तिरस्कारको वाणवर्षा गर्दै पार्टीभित्र विद्रोह गर्दै नेतृत्व हत्याउने योजना बनाउन तल्लिन थापा÷शर्माको टिमले गत पुसको अन्तिम साता ‘विशेष महाधिवेशन’को नाममा राजधानीमा भेला मात्रै गरेनन्।
भृकुटीमण्डपमा भेला गरिएका वैद्यअवैद्य महाधिवेशन प्रतिनिधिहरुको भेलामा उपस्थित भिडले कुनै विधि, प्रक्रियाविना नै १४औं महाधिवेशनबाट निर्वाचित कार्यसमितिलाई अपदस्त गर्दै पार्टी सभापति, उपसभापति र पदाधिकारी लगायत कार्यसमितिको भिडबाटै घोषणा र विजयश्रीको माला लगाएर पार्टीभित्र विभाजनको औपचारिक खाडल खन्न भ्याए।
जसलाई विभिन्न माध्यमबाट आश र त्रास देखाएर निर्वाचन आयोगबाट वैधानिकता लिन सफल भएपछि हाइज्याकमा परेका देउवा र उनको पक्षका कार्यबाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्का लगायतले सर्वोच्च अदालतमा दिएको रिट निवेदन अहिले पनि विचाराधिन स्थितिमा छ।
त्यहीबिचमा अनेक आशंकाका बाबजूद आम निर्वाचनको प्रक्रियाले गति लिएपछि थापा र उनको समूहले ६० प्रतिशत अर्थात प्रत्यक्ष तर्फका उम्मेदवारहरुको सिफारिस कुनै विधि, पद्धती र प्रक्रियाविना नै हतार हतार होटल र पार्टी प्यालेसको कोठा र चोटाबाट बाँडेर पठाइएको थियो।
त्यतिमात्रै होइन, पुरानो नेतृत्व र त्यसको पक्षमा उभिएर विशेषको विपक्षमा देखिएका जोकोही नेता, कार्यकर्तालाई ‘दास र लास’को पगरी गुथाउँदै ‘भ्रष्ट नेतृत्व’लाई लिएर चुनावमा आफ्नो पक्ष अर्थात ‘प्रष्ट कांग्रेस’ जानै नसक्ने औपचारिक अभिव्यक्ति दिन भ्याए।
भलै विशेषका आयोजक पक्षले आफ्नो पक्षमा देशभरीका बहुमत अर्थात ५४ प्रतिशत ज्यादा महाधिवेशन प्रतिनिधि रहेको दाबा गर्दै निर्वाचनमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले यसअघि चलाएको चुनावी नाराकै नेपाली भर्सन ‘अब कि बार गगन सरकार’ भन्नेदेखि ‘अब कि बार सय पार’ भन्दै देशव्यापी प्रचारमा उत्रिए। तर, त्यसमा पनि एकरुपता थिएन। कुनै प्रदेशमा ‘टिम गगन’ थियो त कुनै प्रदेशमा ‘टिम कांग्रेस’ भाग दुई। सिंगो र नेपाली कांग्रेस देशभरी चुनावमै जान सकेन।
नपत्याए, चुनावअघि तय गरिएको चुनावी कार्यक्रम र त्यसअनुरुप सम्पन्न कार्यक्रमको समिक्षा गरे हुन्छ।
उदाहरणका लागि फागुन ६ गते जनकपुरबाट चुनावी प्रतिज्ञा पत्र सार्वजनिक गरेको टिम गगन अथवा टिम कांग्रेस भाग दुइले कोशी, बागमती, सुदूरपश्चिममा प्रदेशस्तरिय चुनावी सभा गर्न समेत आँट गरेन। जहाँ जहाँ कार्यक्रम गरियो, त्यहाँ पुराना नेता, र कार्यकर्ता जो विशेष महाधिवेशनको विपक्षमा रहे उनीहरुलाई मनोवैज्ञानिक त्रास र घृणायुक्त अभिव्यक्ति र व्यवहारले पाखा लगाउने मुर्खतापूर्ण व्यवहार गरियो।
तर, फागुन २१ को चुनाव पार्टीको महाधिवेशन जस्तो आन्तरिक प्रतिस्पर्धा थिएन। यो त भदौ अन्तिम साता मध्यान्तर गरिएको राजनीतिक नाटकको अर्को अंश थियो। जसमा नाटकको लेखक वा निर्देशकले चाहे बमोजिमको परिणाम आउने बाहेक अर्को विकल्पमा हुने सम्भव पनि थिएन।
नियोजित रुपमा कुनै दल विशेषलाई सानो बनाउँने अथवा कुनै व्यक्ति विशेषलाई स्थापित गर्न भइरहेको चुनावमा विरोधी शक्तिसँग प्रतिस्पर्धा गर्दैगर्दा सिंगो कांग्रेसलाई भारी पर्ने परिस्थितिमा उनीहरुकै भाषामा ४६ प्रतिशत भ्रष्ट कांग्रेसको उपमा पाएको पक्षको मत भन्दा मन जोडिनु अत्यावश्यक छ कि भन्ने सामान्य ज्ञान समेत राखिएन।
जसको कारण निर्वाचनमा कांग्रेसले जनताको मन र मत जित्न सकेन। फलस्वरुप देशभरी नै जनताले ०६४ सालको संविधान सभा सदस्यको निर्वाचन परिणामलाई नै बिर्साउने गरी यस्तो गोप्य र मौन गठबन्धन गरिदिए कि कुनै धुरन्धर राजनीतिशास्त्रीले पनि विद्यमान निर्वाचन प्रणालीबाट बहुमतको कल्पनासम्म पनि नगरिरहेको बेला करिब साढे तीन वर्षअघि बनेको रवि लामिछाने नेतृत्वको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी र बालेन शाहको अनुहारलाई झण्डै झण्डै दुई तिहाई बहुमत दिएर विश्वलाई नै चकित तुल्याइदिए।
यसले गगन थापाको विगत ८ वर्षदेखि कहिले मिशन पिएम, कहिले प्रोजेक्ट गभरमेन्टको नाममा निरन्तर चलिआएको योजना मुताबिक प्रधानमन्त्री बन्ने सपनालाई एकै झड्कामा धुलिसात पारिदियो।
मंसिर १५ गतेको केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकअघि नेताहरुले सम्झाउँदै र झस्काउँदै आएका विषयलाई यो वा त्यो बहानामा लत्याउँदै पार्टी कब्जा गर्न र चुनावपछि सहजै प्रधानमन्त्री बन्ने एकल उद्देश्यले अघि बढेका थापालाई यो परिणामले झड्का लाग्दा घाइते हुनु स्वभाविक नै हो।
त्यही घाइते रहेको अवस्थामा उनले विश्वप्रकाश शर्मालाई बुझाएको भनिएको राजीनामा शर्माले पनि बाहिर ल्याएर बहसमा लैजाने वातावरण बनाउने सवालमा आशंकै छ।
किन भने, विशेष महाधिवेशनपूर्व जे जे भने पनि १८ गतेपछि उनी आफ्नै निर्वाचन क्षेत्र सर्लाहीमा मात्रै केन्द्रित थिए। किन कि उनले आफ्नो कठिनाई र हैसियत राम्रोसँग बुझिसकेका थिए। सिर्फ उनलाई काठमाडौं ४ मा जस्तै अन्तिम हथकण्डाले पार लगाउला कि भन्ने झिनो आशा मात्रै थियो होला। तर, त्यो पनि चलेन।
तर, विश्वप्रकाश शर्माले चुनाव प्रचार प्रसारको अन्तिम समयमा आयोजित पत्रकार सममलेनमा पनि भन्दै थिए, ‘हामी प्रत्यक्ष र समानुपातिक दुबैतर्फ पहिलो पार्टी बनदैछौँ। अब को तीन चार दिनमा परिणाम थाहा पाउनु हुनेछ।’
उनलाई अब अहिले गगनको राजीनामा बुझ्ने अथवा अनुमोदन गर्ने गराउने हैसियत प्राप्त छैन। किन कि उनी यो चुनावी अभियानको राष्ट्रिय कमाण्डर हुन्। यसको सम्पूर्ण जिम्मेवारी केबल गगन थापाको थाप्लोमा मात्रै सिमित छैन, चुनावी कमाण्डर बनेका शर्मामा पनि छ।
उनमा अलिकति नैतिकताको अंश बाकी रहेको भए उनी आजसम्म पदमा बहाल रहँदै थापाको राजीनामा लिने अथवा त्यसलाई अस्विकृत गराउने रणनीतिमा रहने थिएनन्।
विशेष महाधिवेशनबाट आएका भनिएका गगन थापा जसरी असफल सावित भए, त्यसरी नै स्वघोषित चुनावी कमाण्डरका रुपमा शर्मा पनि पूर्णतह असफल र अयोग्य सावित भइसकेका छन्।
अब उनीहरुबिच एउटै कुरा चल्छ, अयोग्यहरुबिचको गठजोड। त्यसैले त उनीहरु अनैतिक भएर तर्क गरिरहेका छन्। हारको जिम्मेवारी अघिल्लो नेतृत्वले लिनु पर्छ। किन कि देउवाले कांग्रेसको पक्षमा भोट पनि मागेनन्, भोट हाल्न पनि गएनन्। विशेष महाधिवेशनको विपक्षमा रहेका नेता, कार्यकर्ताले पार्टीका विरुद्ध अन्तरघात गरे।
यसका बाबजूद हामीले हिजो गरेकै तर्कका आधारमा हामी औचित्यहिन भयौँ भन्ने थापा र शर्मालाई राम्रोसँग थाहा छ। तर, सत्यलाई आत्मसाथ गर्न र स्वीकार गर्न सक्ने सहास नहुँदा कुतर्कको साहारामा रफु भर्ने बाहेक अर्को विकल्प छैन।
थापाको यो राजीनामाको सन्दर्भले प्रख्यात हिन्दी फिल्म एक सालका चर्चित गायक तलत महमूदको ‘सब कुछ लुटा के... भन्ने गीतलाई सान्दर्भिक स्मरण गराउँछः
